Jnana yoga - de kracht van ontwakend bewustzijn

Van Anandajay

Album art Jnana yoga - de kracht van ontwakend bewustzijn

Anandajay (1955) is een spiritueel leraar die meerdere jaren in India heeft gewoond en zich daar in diverse begeleidingsvormen van yoga heeft verdiept. Aangeraakt door de spirituele inzichten die hij daaruit ontving, wenst hij deze op een betrokken manier door te geven aan hen die ook naar hun innerlijke echtheid verlangen. In dit boek laat hij je, aan de hand van alledaagse voorbeelden, ervaren wat jnana-yoga, leven vanuit de verbinding met het essentiële, voor je kan betekenen.

Jnana-yoga gaat over het open bewustzijn, waarin je het ware van het onware, het blijvende van het vergankelijke en het wezenlijke van het persoonlijke leert te onderscheiden. Door dit onderscheidingsvermogen ontstaan inzichten, groeit de beleving van mededogen en ontwikkelt zich een diepgaande zelfkennis. Zo kom je duidelijker in verbinding met je ziel, met je wezen. Dit boek kan dan ook als handleiding dienen voor hen die zelfonderzoek en zelfkennis serieus nemen en op zoek zijn naar het wezenlijke in zichzelf en in het leven waar ze deel van uitmaken.

In het eerste deel wordt verkort en in begrijpelijke termen de traditionele benadering van jnana-yoga besproken. In het tweede deel behandelt Anandajay verschillende levensvragen die iedereen op zijn zoektocht naar de zin van het leven tegenkomt. Bij elk thema (zoals relatie, conflict, idealen) wordt de parallel tussen jnana-yoga, je levenshouding, en hatha-yoga, je lichaamsbeleving, toegelicht. De houdingen worden dan spiegels die je van je gewoonten en overtuigingen bewust maken. Dit werkt bevrijdend en laat je met een opener bewustzijn in het leven staan. Aan de hand van de jnana-yoga wordt een diepe spirituele waarde in je wakker gemaakt die jou de weg zal tonen naar de volledigheid en vrede van je innerlijke waarde.

Recensie Jnana yoga

Tijdschrift voor Yoga, maart 1995

Door Frans Gerritsen

De Groningse yogi Cor Thelen (Anandajay) is geen onbekende in dit tijdschrift. In 1989 zijn verschillende stukjes van zijn hand gepubliceerd en in TVY juni 1992 verscheen een interview met hem.

In eigen beheer verscheen in 1993 het boek 'Jnana-yoga'. Op het voorblad van dit prachtig vormgegeven boek is een foto afgedrukt van het uitzicht dat Thelen had vanuit zijn huis in India. Daar woonde hij tien jaar lang telkens voor een half jaar. Tijdens de andere maanden gaf hij in Nederland yogales. Het was ook in India, in 1983, dat hij in contact kwam met zijn leermeester Sri S. Sundaram. Deze stimuleerde hem op zijn pad: de Jnana-yoga. Jnana-yoga is het geestelijk pad waarop we bevrijding zoeken door kennis. Geen boekenwijsheid, maar een levende intuïtieve kennis, die hoofd en hart samenbrengt. In die zin kan een vergelijking worden gemaakt met het westerse begrip Gnosis.

Jnana-yoga is een van de oudste yogavormen, samen met de bhakti-yoga (devotie), de karma-yoga (belangeloos handelen) en de raja-yoga (meditatieve weg). Deze onderscheidt zich van de andere vormen doordat het Hogere niet aanbeden wordt als iets anders dan het Zelf; ook is het geen discipline die voert tot het bereiken van een staat die verschilt van het eigen Zelf. Het gaat om herkenning van het Goddelijke als het eigen Zelf. De Jnana-yoga komt hier dichtbij de Jungiaanse en transpersoonlijke psychologie, die eveneens een onderscheid maken tussen het afgescheiden persoonlijk ego en het verborgen goddelijk Zelf.

In deel II worden we geleidelijk naar het bewustzijn geleid om deze vraag te beantwoorden. Het bestaat uit 27 essays, waarin een keur van onderwerpen aan de orde komt: relatie, liefde, bezit, eenzaamheid en geluk passeren de revue. Thelen hanteert daarbij een uiterst nauwkeurige stijl, waardoor de inhoud van zijn woorden met chirurgische precisie onze pijnpunten blootlegt. We krijgen een spiegel voorgehouden, die ons meedogenloos onze onvolmaakteden toont. In die zin doet Thelen denken aan Krishnamurti.

Voorwaar geen boek om in een adem uit te lezen, maar om langzaam 'woord voor woord' te proeven, te genieten en te overpeinzen.

Ieder essay besluit met een hoofdje waarin het verband tussen het behandelde thema en de hatha-yoga wordt aangegeven. Het geestelijk aspect van de hatha-yoga wordt ons daardoor opnieuw getoond. Een waardevolle aanvulling in een tijd dat de nadruk binnen de hathayoga al te snel op het louter lichamelijke komt te liggen - schrijver dezes heeft zelfs al ergens 'yogaerobics' gesignaleerd.

Aan de hand van onderverdelingen die ontleend zijn aan traditionele yoga- en vedantateksten, wordt de lezer in deel I van het boek een beknopte schets gegeven van dat wat jnana-yoga nu feitelijk inhoudt: het in verbinding komen met onszelf via zelfonderzoek. Jnana-yoga, zegt Thelen, is het stellen van de vraag 'wie ben ik?'.

Op verzoek van de redactie heb ik een nog niet eerder gepubliceerd essays geselecteerd. (Zie elders in deze aflevering.) Het handelt over idealen en toont ons die als een produkt van het ego en een aanleiding tot innerlijk conflict. Wat proberen we met onze idealen te maskeren? Wars van valse pretenties en ongevoelig voor de modieuze wanen van de dag gaat Thelen ons voor, op zoek naar een antwoord in ons diepste Zelf.